Điểm nhấn quan trọng của Luật Thủ đô năm 2026 là tư duy quy hoạch tổng thể tích hợp, gắn kết đồng bộ không gian phát triển, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, bảo tồn di sản, phòng chống thiên tai, thích ứng biến đổi khí hậu và tổ chức đời sống đô thị. Cách tiếp cận này giúp khắc phục tình trạng “mạnh ai nấy làm”, giảm xung đột giữa các quy hoạch ngành, tạo nền tảng cho các dự án liên vùng, liên khu vực và các chương trình chỉnh trang đô thị có tính hệ thống.
Cùng với đó, Luật nhấn mạnh phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng TOD (Transit-Oriented Development). Đây không chỉ là câu chuyện mở thêm tuyến đường hay tăng số chuyến xe, mà là tổ chức lại không gian đô thị xoay quanh các trục vận tải khối lượng lớn như đường sắt đô thị, BRT, các điểm trung chuyển. Khi TOD được triển khai đúng hướng, người dân có thể tiếp cận việc làm, dịch vụ công, y tế, giáo dục trong khoảng cách hợp lý; qua đó giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân, giảm ùn tắc, giảm phát thải, nâng hiệu quả sử dụng đất và tạo động lực cho các trung tâm đô thị vệ tinh phát triển cân bằng.
Minh họa về TOD đô thị (nguồn Internet)
Một điểm mới đáng chú ý khác là định hướng khai thác đa tầng không gian đô thị: không gian ngầm, tầm thấp và tầm cao. Không gian ngầm được nhìn nhận như “tài nguyên phát triển” cho bãi đỗ xe, hạ tầng kỹ thuật, trung tâm thương mại, kết nối đi bộ, góp phần giải bài toán quỹ đất và tổ chức giao thông. Ở tầm thấp, Luật đặt trọng tâm vào không gian công cộng, vỉa hè, cây xanh, mặt nước, quảng trường – những yếu tố quyết định bản sắc và chất lượng sống. Ở tầm cao, việc quản lý, khai thác hợp lý không gian trên cao gắn với tiêu chuẩn kiến trúc, cảnh quan, an toàn và năng lượng, nhằm hướng tới một đô thị hiện đại nhưng không đánh đổi di sản và môi trường.
Luật Thủ đô năm 2026 cũng tạo cơ chế mạnh hơn trong quản lý giao thông, môi trường và chỉnh trang đô thị. Từ tổ chức mạng lưới vận tải, quản lý nhu cầu đi lại, kiểm soát nguồn phát thải, đến nâng chuẩn không gian xanh, mặt nước và chất lượng không khí, các công cụ quản trị đô thị được tăng cường theo hướng rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ tiêu chuẩn. Chỉnh trang đô thị không chỉ là sửa chữa hạ tầng, mà là cải thiện điều kiện sống: nhà ở, dịch vụ thiết yếu, an toàn giao thông, an ninh trật tự, vệ sinh môi trường, khả năng tiếp cận cho nhóm yếu thế; từ đó nâng cao chất lượng sống một cách thực chất và bền vững.
Luật Thủ đô năm 2026 mở ra khung chính sách mới để Hà Nội phát triển theo hướng xanh, thông minh, đáng sống, xứng tầm một đô thị đặc biệt và trung tâm quốc gia. Tuy nhiên, giá trị của Luật chỉ được khẳng định khi triển khai đồng bộ, minh bạch, có giám sát xã hội và lấy người dân làm trung tâm. Khi các điểm mới về quy hoạch tích hợp, TOD, khai thác không gian đa tầng và quản trị mạnh mẽ được hiện thực hóa, Thủ đô sẽ có thêm động lực bứt phá, lan tỏa phát triển bền vững cho cả Vùng Thủ đô và đất nước.